Petak, 22. 5. 2026, 19:30 Koncertna sala Cvjetko Rihtman (Josipa Štadlera 1/II)
32. SVEM
Koncert - Gudački kvartet OPIFEX
Program:
Franz Schubert (1797–1828)
Quartettsatz u c molu, D 703
Allegro assai
Giacomo Puccini (1858–1924)
Crisantemi za gudački kvartet, SC 65
Jani Golob (1948—)
Gudački kvartet br. 5
I. Con anima
II. Da lontano
III. Giocoso
IV. Con moto
Dmitrij Šostakovič (1906–1975)
Gudački kvartet br. 8 u c molu, op. 110
I. Largo
II. Allegro molto
III. Allegretto
IV. Largo
V. Largo
O djelima:
Quartettsatz u c molu, D. 703, koje je austrijski velikan romantizma Franz Schubert (1797–1828) komponovao 1820. godine, snažan je gudački kvartet u jednom stavku koji označava početak njegove zrele faze kamerne muzike. Prvobitno djelo zamisivši kao prvi stav (Allegro assai) četverostavačnog kvarteta, Schubert je napustio projekat nakon što je završio prvi stav i 41 takt drugog stava. Djelo je otkriveno nakon kompozitorove smrti i objavljeno 1870. godine, a uredio ga je Johannes Brahms (1833–1897). Napisan u sonatnom obliku, poznat je po svojoj drugoj temi u As duru umjesto očekivanog G dura, čime se stvara osjećaj traženja i nestabilnosti. Komad neobične emocionalne dubine i upečatljivih previranja počinje drhtavim, tjeskobnim figurama koje su u oštrom kontrastu s lirskim, eterično lijepim melodijama. Quartettsatz često se poredi sa Nedovršenom simfonijom (D. 759) jer su oba djela ostavljena kao “torzoi” koji ipak stoje samostalno kao kompletna remek-djela. To je utrlo put njegovim kasnijim, svjetski poznatim kvartetima poput Smrti i djevojke i Kvarteta Rosamunde.
Kompozicija Crisantemi Giacoma Puccinija (1858–1924) nastala je 1890. godine kao elegija povodom smrti vojvode od Aoste. Naslov se odnosi na vrstu cvijeća koje u italijanskoj tradiciji simbolizira žalovanje i sjećanje na preminule, što se jasno ogleda i u karakteru muzike. U jednostavačnoj kompoziciji dominira pjevna, ponavljajuća melodija koja se razvija kroz suptilne harmonske promjene, stvarajući osjećaj tihe čežnje. Muzika ne teži dramatičnim kontrastima, već ostaje u intimnom i sabranom izrazu. Prvenstveno poznat kao operni kompozitor, Puccini i u ovoj minijaturi pokazuje izuzetan osjećaj za kantilenu i boju zvuka. Crisantemi ostaje jedno od Puccinijevih rijetkih kamernih djela, ali i dragocjen uvid u intimniju, refleksivnu stranu njegovog stvaralaštva.
Jani Golob (1948—), jedan od najistaknutijih aktivnih slovenskih kompozitora, violinu i kompoziciju studirao je na Muzičkoj akademiji u Ljubljani i etablirao se raznolikim opusom koji uključuje djela iz oblasti ozbiljne i popularne muzike. Njegov opus uključuje kamerne i orkestarske kompozicije, muziku za filmove, televizijske serije, pozorišne predstave, te djela iz oblasti popularne i jazz muzike. Njegov Gudački kvartet br. 5 nastao je 2024. godine iz kompozitorovog entuzijazma za mladi gudački kvartet OPIFEX, koji je godinu ranije vrlo uspješno izveo njegov Gudački kvartet br. 3. Djelo je premijerno izvedeno u januaru 2026. godine na koncertu u okviru ciklusa Dobimo se na magistratu Muzičke omladine Ljubljane u Gradskoj vijećnici Ljubljane. U njemu kompozitor izražava moderan pristup inače klasičnoj kompozicionoj formi, poigravajući se širokim rasponom osjećaja i likova kroz tradicionalna četiri stava. U posljednjem stavu, Golob odaje počast klasičnim majstorima dramskom fugom.
Gudački kvartet br. 8 u c molu, op. 110 velikana ruske muzike 20. stoljeća Dmitrija Šostakoviča (1906–1975), komponovan je za samo tri dana u julu 1960. godine. To je izrazito autobiografsko, petostavačno, intenzivno djelo posvećeno žrtvama fašizma i rata. Šostakovič je Kvartet komponovao u Dresdenu, nalazeći se pod pritiskom da se pridruži Komunističkoj partiji, te se stoga djelo smatra činom prkosa, traume ili oproštajne poruke, a ne samo počasti žrtvama rata. Kvartet je strukturiran oko muzičkog monograma D-S-C-H u kojem prepoznajemo inicijale kompozitora, te nosi pečat duboko ličnog, citirajući iz Šostakovičevih drugih djela, uključujući Prvu simfoniju, Petu simfoniju, Prvi koncert za violončelo i operu Lady Macbeth iz Mcenskog okruga. Kvartet se smatra jednim od Šostakovičevih najvažnijih i najčešće izvođenih kvarteta.
O umjetnicima
GUDAČKI KVARTER OPIFEX
GUDAČKI KVARTER OPIFEX iz Ljubljane čine mladi umjetnici izrazitog interpretativnog potencijala i savremenog kamernog senzibiliteta: Nikola Pajanović i Laura de Wolff, violine, Rebeka Skok, viola te Sara Čano, violončelo. Ansambl je u decembru 2025. godine ostvario izuzetan međunarodni uspjeh osvojivši Grand Prix nagradu u kategoriji kamernih muzičkih sastava na takmičenju kamerne muzike u Ženevi, čime je dodatno potvrdio svoje mjesto među najperspektivnijim ansamblima mlađe generacije. Neposredno nakon svečanog koncerta pobjednika, kvartet će se u maju 2026. godine predstaviti i publici Sarajevskih večeri muzike, donoseći u Sarajevo umjetničku energiju i prepoznatljivu svježinu nagrađenog ansambla.
Gudački kvartet OPIFEX djeluje od ljeta 2021. godine pod umjetničkim vodstvom prof. Aleksandre Čano Muharemović, dok im se u akademskoj 2022/23. godini kao mentor na Akademiji za muziku u Ljubljani pridružio i redovni profesor Emile Cantor. Od osnivanja do danas ansambl je ostvario niz zapaženih nastupa i uspjeha: predstavio se u Baroknoj dvorani radovljiškog dvorca, u saradnji s pijanistom Petrom Bubolom nastupio je u formi klavirskog kvinteta na cjelovečernjem koncertu u Auditoriju Portorož, učestvovao je u koncertnom ciklusu Ob klavirju, te sa Slovenskom filharmonijom izveo Schumannov Klavirski kvintet. Tokom 2023. godine OPIFEX je osvojio prvu nagradu i posebno priznanje na državnom takmičenju TEMSIG za interpretaciju Trećeg gudačkog kvarteta Krzysztofa Pendereckog, kao i prvu nagradu na 15. međunarodnom takmičenju Giovani Musicisti – Città di Treviso u Italiji.
Članovi ansambla već su se profilirali i kao zapaženi individualni umjetnici. Violinist Nikola Pajanović, student Akademije za muziku u Ljubljani u klasi prof. Gorjana Košute, master studije je završio na Muzičkoj akademiji u Ljubljani s diplomom cum Laude. Nikola trenutno studira na Kraljevskoj muzičkoj akademiji u Londonu, u klasi profesora Romana Simovića. Već s osam godina osvojio je zlatnu nagradu na Međunarodnom takmičenju Euritmia u Povoletu, Italija. Laureat je brojnih međunarodnih takmičenja, polufinalista prestižnog Menuhin takmičenja 2018. godine u Ženevi i dobitnik druge nagrade na Evroviziji mladih muzičara u Edinburghu. Violinistica Laura de Wolff, također studentica u klasi prof. Košute, dobitnica je niza prvih nagrada i priznanja na domaćim i međunarodnim takmičenjima, a posebno se ističe i kroz aktivan rad u različitim kamernim sastavima. Violistica Rebeka Skok, magistrantica Akademije za muziku u Ljubljani, usavršavala se na međunarodnim seminarima širom Evrope te kontinuirano nastupa kao članica kvarteta OPIFEX, uz saradnju sa Simfonijskim orkestrom Slovenske filharmonije u svojstvu substitute. Violončelistica Sara Čano muzičko obrazovanje započela je u Minhenu, a nastavila u Ljubljani, gdje se afirmirala kao jedna od najistaknutijih umjetnica svoje generacije. Dobitnica je najviših priznanja na brojnim međunarodnim takmičenjima, laureatkinja 10. Međunarodnog takmičenja Čajkovski za mlade muzičare u Astani, pobjednica takmičenja TEMSIG s maksimalnih 100 bodova, kao i dobitnica Škerjančeve nagrade i stipendije Mladi up. Nastupala je na uglednim koncertnim scenama i sa orkestrima u Evropi i šire. Kao ansambl snažne umjetničke individualnosti, tehničke sigurnosti i zajednički izgrađenog kamernog izraza, Gudački kvartet OPIFEX predstavlja novu generaciju muzičara koja već sada potvrđuje visok međunarodni domet i uvjerljivu koncertnu zrelost.